ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (Stock Exchange of Thailand: SET) คือ นิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์ ตลอดจนส่งเสริมการระดมทุนและเพิ่มสภาพคล่องให้กับระบบเศรษฐกิจของประเทศไทย ตลาดหลักทรัพย์ฯ ช่วยจับคู่คำสั่งซื้อขายระหว่างผู้ลงทุนกับบริษัทเอกชนที่ต้องการทุนอย่างเป็นระบบ
ในโครงสร้างตลาดทุนไทย ตลาดหลักทรัพย์ฯ เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยกระจายความเสี่ยงและสร้างสภาพคล่องทางธุรกิจ บทความนี้อธิบายบทบาทหน้าที่ กลไกการทำงาน ตลอดจนมาตรการกำกับดูแลความเสี่ยง เพื่อให้ผู้ลงทุนเข้าใจการทำงานของตลาดทุนไทยครับ
คำเตือน : การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลให้เข้าใจก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้งครับ
สาระสำคัญจากพี่โบ้
- ตลาดหลักทรัพย์ฯ ทำหน้าที่เป็นตลาดรอง จับคู่คำสั่งซื้อขายหลักทรัพย์และเพิ่มสภาพคล่องในระบบเศรษฐกิจ
- โครงสร้างตลาดทุนไทยแบ่งออกเป็นตลาด SET สำหรับบริษัทขนาดใหญ่ และตลาด mai สำหรับธุรกิจขนาดกลางและเติบโตสูง
- การส่งคำสั่งซื้อขายและติดตามข้อมูลดัชนีตลาดหลักทรัพย์ในปัจจุบันดำเนินการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่าง Settrade
- ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีมาตรการบริหารความเสี่ยง เช่น Circuit Breaker เพื่อหยุดพักการซื้อขายเมื่อเกิดความผันผวนรุนแรง
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย คืออะไร?
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์และส่งเสริมการระดมทุนในระบบเศรษฐกิจไทย ตัวสถาบันจัดตั้งขึ้นภายใต้พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์ฯ เพื่อทำหน้าที่เป็น “ตลาดรอง” (Secondary Market) ที่เปิดโอกาสให้นักลงทุนสามารถเปลี่ยนหลักทรัพย์ เช่น หุ้นสามัญ ให้กลายเป็นสภาพคล่องหรือเงินสดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การระดมทุนในตลาดทุนแบ่งออกเป็นสองส่วนหลักคือ ตลาดแรก (Primary Market) ซึ่งเป็นจุดที่บริษัทออกเสนอขายหุ้น IPO ให้แก่ประชาชนเป็นครั้งแรก และตลาดรอง ซึ่งมีตลาดหลักทรัพย์ฯ คอยทำหน้าที่จับคู่คำสั่งซื้อและคำสั่งขายของนักลงทุนในระยะถัดมา การมีตลาดรองที่เข้มแข็งจะช่วยลดต้นทุนทางการเงินของภาคธุรกิจ และสร้างความมั่นใจให้แก่นักลงทุนว่าหลักทรัพย์ที่ถือครองสามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ตามราคาตลาด
| มิติเปรียบเทียบ | บทบาทต่อบริษัทเอกชน | บทบาทต่อนักลงทุน |
| การเข้าถึงเงินทุน | เป็นช่องทางระดมทุนระยะยาวโดยไม่ต้องพึ่งพาสินเชื่อธนาคารเพียงอย่างเดียว | เป็นช่องทางนำเงินออมมาลงทุนเพื่อโอกาสรับผลตอบแทน |
| สภาพคล่อง | ช่วยเพิ่มมูลค่าและสร้างความน่าเชื่อถือให้กับตราสารของบริษัท | สามารถซื้อหรือขายเปลี่ยนมือหลักทรัพย์ได้ตลอดเวลาทำการ |
| การเปิดเผยข้อมูล | บังคับให้รายงานข้อมูลการเงินตามมาตรฐานสากล | ได้รับข้อมูลที่โปร่งใสและเท่าเทียมเพื่อประกอบการตัดสินใจ |
โครงสร้างตลาดทุนไทย: SET vs mai ต่างกันอย่างไร?
ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีการแบ่งกระดานซื้อขายออกตามขนาดและคุณลักษณะของบริษัท เพื่อตอบสนองความต้องการระดมทุนที่แตกต่างกัน โดยกระดานหลักคือ SET เหมาะสำหรับบริษัทขนาดใหญ่ที่มีผลการดำเนินงานมั่นคง ขณะที่กระดาน ความแตกต่างของตลาด mai ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) รวมถึงธุรกิจที่มีอัตราการเติบโตสูง
กระดาน SET
ตลาด SET กำหนดเกณฑ์รับหุ้นสามัญของบริษัทที่มีทุนชำระแล้วหลัง IPO และมีกำไรสุทธิจากการดำเนินงานตามเกณฑ์ที่กำหนด บริษัทที่จดทะเบียนใน SET มักเป็นบริษัทขนาดใหญ่ที่มีโครงสร้างธุรกิจชัดเจน มีมูลค่าตามราคาตลาด (Market Capitalization) สูง และมีส่วนต่างสภาพคล่องในตลาดค่อนข้างมาก
ตลาดหลักทรัพย์ mai
ตลาด mai (Market for Alternative Investment) ดำเนินงานอยู่ภายใต้กลุ่มตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยเน้นบริษัทขนาดกลางและขนาดย่อมที่มีศักยภาพในการเติบโต แม้ว่าข้อกำหนดเรื่องทุนชำระแล้วและกำไรสุทธิจะยืดหยุ่นกว่าตลาด SET แต่บริษัทใน mai ก็ยังต้องปฏิบัติตามเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลและการกำกับดูแลกิจการที่ดีเช่นเดียวกัน
| เกณฑ์เปรียบเทียบ | ตลาด SET | ตลาด mai |
| ทุนชำระแล้วหลัง IPO | ไม่ต่ำกว่า 100 ล้านบาท * | ไม่ต่ำกว่า 50 ล้านบาท |
| ผลการดำเนินงาน | มีกำไรสุทธิจากการดำเนินงานตามเกณฑ์ที่กำหนด | มีกำไรสุทธิ หรือเป็นธุรกิจที่มีศักยภาพสูง |
| กลุ่มเป้าหมาย | ธุรกิจขนาดใหญ่ มีฐานการเงินมั่นคง | ธุรกิจขนาดกลาง/ขนาดเล็กที่มีอัตราเติบโตสูง |
*ตามเกณฑ์ปรับปรุงของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568
กลไกการซื้อขายและเครื่องมือติดตามผ่าน Settrade
การซื้อขายหลักทรัพย์ใน SET เปลี่ยนจากระบบเคาะกระดานมาเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด การติดตามสภาวะตลาดและการส่งคำสั่งในปัจจุบันทำผ่านแพลตฟอร์มกลางและบริษัทสมาชิก (โบรกเกอร์) โดยมีระบบ Settrade เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างนักลงทุน ตลาดหลักทรัพย์ฯ และโบรกเกอร์
Settrade ทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมข้อมูลราคาหลักทรัพย์แบบเรียลไทม์ บทวิเคราะห์ ข้อมูลการเงิน และเป็นเกตเวย์สำหรับการส่งคำสั่งซื้อขายผ่านแอปพลิเคชัน Streaming ทำให้นักลงทุนสามารถส่งคำสั่งซื้อขาย ตรวจสอบพอร์ตการลงทุน และดูความยืดหยุ่นของราคาหุ้นได้อย่างสะดวก
นอกจากข้อมูลรายหุ้นแล้ว นักลงทุนยังใช้ ดัชนีตลาดหลักทรัพย์ (SET Index) ในการติดตามภาพรวมความเคลื่อนไหวของตลาด โดย SET Index คือดัชนีที่คำนวณแบบถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตามราคาตลาด (Market Capitalization Weighted) สะท้อนความเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นสามัญทั้งหมดที่จดทะเบียนในตลาด SET เทียบกับวันฐาน
มาตรการบริหารความเสี่ยงและ Circuit Breaker หุ้นไทย
ความผันผวนของราคาหลักทรัพย์เป็นเรื่องปกติของการลงทุนในตราสารทุน ตลาดหลักทรัพย์ฯ จึงกำหนดกลไกบริหารความเสี่ยงเพื่อดูแลเสถียรภาพของระบบการซื้อขาย และป้องกันไม่ให้นักลงทุนเกิดความตื่นตระหนกจากเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด
เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่ราคาหุ้นปรับตัวลดลงอย่างรุนแรง ตลาดหลักทรัพย์ฯ จะใช้ กลไกการทำงานของ circuit breaker หุ้นไทย ซึ่งเป็นมาตรการหยุดการซื้อขายหลักทรัพย์ทั้งหมดเป็นการชั่วคราว เพื่อให้นักลงทุนมีเวลาตรวจสอบข้อมูลข่าวสารและตั้งสติก่อนเริ่มการซื้อขายอีกครั้ง โดยมาตรการนี้จะทำงานอัตโนมัติเมื่อดัชนี SET Index ลดลงถึงระดับเปอร์เซ็นต์ที่กำหนดไว้
นอกจากการควบคุมระดับตลาดแล้ว การกำกับดูแลภาพรวมตลาดทุนอยู่ภายใต้การบริหารของ สำนักงาน ก.ล.ต. ซึ่งทำงานร่วมกับตลาดหลักทรัพย์ฯ ในการกำกับดูแลความโปร่งใส ป้องกันการซื้อขายที่ไม่เป็นธรรม และตรวจสอบการเปิดเผยข้อมูลของบริษัทจดทะเบียน รวมถึงนักลงทุนต้องศึกษากฎเกณฑ์เรื่องภาษีเงินปันผลจาก กรมสรรพากร เพื่อวางแผนการเงิน
ทั้งนี้ นักลงทุนควรตรวจสอบ ปฏิทินวันหยุดตลาดหลักทรัพย์ ก่อนวางแผนส่งคำสั่งซื้อขาย เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงเรื่องสภาพคล่องในช่วงวันหยุดทำการของระบบชำระเงิน
บทสรุป: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยกับการจัดพอร์ตลงทุน
ตลาดหลักทรัพย์ฯ ถือเป็นหัวใจสำคัญของโครงสร้างตลาดทุนไทย ที่เชื่อมโยงผู้ต้องการเงินทุนเข้ากับผู้มีเงินออม การเข้าใจบทบาทหน้าที่ของตลาด SET ข้อแตกต่างของตลาด mai และมาตรการควบคุมความเสี่ยง จะช่วยให้นักลงทุนสามารถวางแผนการบริหารจัดการพอร์ตได้อย่างเป็นระบบ การลงทุนในตราสารทุนมีทั้งโอกาสได้รับผลตอบแทนจากส่วนต่างราคา เงินปันผล และความเสี่ยงจากการสูญเสียเงินต้น ดังนั้น การศึกษาข้อมูลพื้นฐานและกระจายความเสี่ยงจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับนักลงทุนทุกคนครับ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ตลาดหลักทรัพย์ฯ อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของใคร?
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เป็นนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตาม พ.ร.บ.ตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยมีสำนักงาน ก.ล.ต. ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลสูงสุด (Regulator) เพื่อควบคุมดูแลความโปร่งใส การออกจำหน่ายหลักทรัพย์ และความเป็นธรรมในการซื้อขายของตลาดทุนไทย
หุ้นในตลาด SET กับ mai มีความเสี่ยงต่างกันอย่างไร?
หุ้นในตลาด SET มักเป็นบริษัทขนาดใหญ่ มีฐานการเงินและผลการดำเนินงานมั่นคง ความผันผวนของราคาจึงมักจะน้อยกว่า ขณะที่หุ้นในตลาด mai เป็นธุรกิจขนาดกลางหรือขนาดเล็กที่มีโอกาสเติบโตสูง แต่ก็มีความเสี่ยงด้านสภาพคล่องและความผันผวนของราคาที่สูงกว่า นักลงทุนจึงควรพิจารณาความเสี่ยงให้เหมาะสมกับเป้าหมาย
Circuit Breaker หุ้นไทย จะทำงานตอนไหนและหยุดพักการซื้อขายกี่นาที?
Circuit Breaker จะทำงานอัตโนมัติเมื่อดัชนี SET Index ปรับตัวลดลงถึงเกณฑ์ 3 ระดับ คือ ระดับที่ 1 (ลดลง 8%) หยุดพักการซื้อขาย 30 นาที, ระดับที่ 2 (ลดลง 15%) หยุดพัก 30 นาที และระดับที่ 3 (ลดลง 20%) หยุดพัก 60 นาที เพื่อให้ตลาดรับทราบข้อมูลและลดความตื่นตระหนก
นักลงทุนมือใหม่เริ่มต้นติดตามข้อมูลผ่าน Settrade ได้อย่างไร?
นักลงทุนสามารถเข้าถึงข้อมูลผ่านเว็บไซต์ Settrade หรือแอปพลิเคชัน Streaming เพื่อตรวจสอบราคาหุ้นแบบเรียลไทม์ ดูค่าดัชนี SET Index อ่านบทวิเคราะห์จากโบรกเกอร์ ตลอดจนใช้เป็นช่องทางในการส่งคำสั่งซื้อขายหุ้นได้อย่างสะดวกและปลอดภัย
ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีวันหยุดการซื้อขายเหมือนธนาคารหรือไม่?
ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีกำหนดวันหยุดทำการตามปฏิทินวันหยุดประจำปี ซึ่งส่วนใหญ่จะสอดคล้องกับวันหยุดราชการและวันหยุดของสถาบันการเงินตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย นักลงทุนสามารถตรวจสอบปฏิทินวันหยุดล่วงหน้าได้จากเว็บไซต์ของตลาดหลักทรัพย์ฯ หรือผ่าน Settrade
หมายเหตุ : บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำการลงทุน เนื้อหาบางส่วนเรียบเรียงด้วยความช่วยเหลือของ AI และผ่านการตรวจทานโดยทีมงาน บทความได้รับการตรวจสอบทุก 6 เดือนเพื่ออัปเดตให้ตรงกับสภาวะตลาดปัจจุบัน
ทั้งนี้ การลงทุนทุกประเภทมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินต้นบางส่วนหรือทั้งหมดได้ และผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้รับประกันผลตอบแทนในอนาคต ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลและทำความเข้าใจความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้งครับ
อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม: สาระน่ารู้
พูดคุยและติดตาม Real Time: Facebook Page
